Sağdan sola yazım yönü RTL

Sağdan sola yazım yönü ne anlama gelir?

Arapça sağdan sola doğru yazılır ve okunur. Bu durum milyonlarca insan için son derece doğaldır, ancak internet sitelerinin ve yazılımların çoğu ilk olarak soldan sağa yazılan İngilizceye göre tasarlandı. Bu nedenle bir web sitesinin Arapçayı düzgün gösterebilmesi için özel bir altyapı gerekir.

Bu teknik ayara RTL adı verilir. İngilizce Right to Left, yani sağdan sola ifadesinin kısaltmasıdır. Karşıtı ise Türkçe ve İngilizce dahil çoğu Avrupa dilinde kullanılan soldan sağa akışı belirten LTR terimidir. Farsça, Urduca ve İbranice gibi başka diller de sağdan sola yazılır.

RTL desteği sunmak sadece kelimeleri çevirmekten ibaret değildir. Sayfanın tamamı ayna gibi tersine döner: menü, butonlar, yön okları, görsellerin ve metinlerin yerleşimi karşı tarafa geçer. Böylece Arapça okuyan kullanıcı, sitenin baştan sona kendisi için hazırlandığını hisseder.

RTL web sitelerinde ve uygulamalarda nasıl çalışır?

İnternetteki her sayfa, içeriği oluşturan HTML diliyle inşa edilir. Buna renkleri, boşlukları ve yerleşimi belirleyen CSS adlı stil dosyası eşlik eder. Arapça desteği eklendiğinde iki temel işlem yapılır:

1. Yönü bildirmek: Sayfa koduna dilin Arapça olduğu ve okuma yönünün sağdan sola aktığı, dir özelliğine rtl değeri verilerek yazılır. Chrome veya Safari gibi tarayıcılar bu komutu görünce metinleri hemen sağa yaslar.
2. Tasarımı tersine çevirmek: Stil kuralları sağ ve sol gibi sabit yönler yerine satır başı ve satır sonu gibi mantıksal kavramlarla yazılır. Arapçada satır başı sağda başlarken, Türkçede solda yer alır. Böylece tek bir kod yapısı her iki dili de sorunsuz taşır.

Mobil uygulamalarda da benzer bir mantık işler. iOS ve Android sistemleri Arapçayı tanır ve doğru kodlanmış uygulamalarda ekranı kendiliğinden çevirir. Geliştirici her parçayı ekranda sabit bir noktaya kilitlediyse hiçbir şey dönmez ve ekran karmaşık bir hal alır.

Karma metinler

Çoğu zaman aynı satır içinde Arapça kelimeler, İngilizce ifadeler ve rakamlar bir arada yer alır. Örneğin: „iPhone telefonunuz için 4521 numaralı siparişiniz kargoya hazır“. Burada rakamlar ve İngilizce ürün adı soldan sağa kalmalı, cümlenin geri kalanı ise sağdan sola akmalıdır. Tarayıcılarda ve telefonlarda bunu otomatik düzenleyen çift yönlü metin yani Bidi sistemi bulunur. Bu sistem satır sonlarındaki nokta veya soru işareti gibi noktalama işaretlerinde bazen yanılır ve işareti yanlış uca koyar. Ekibimiz bu durumları tek tek test ederek ekranları temizler.

RTL desteği sizin için neden önemlidir?

• Okuma rahatlığı: Arapça okuyan birinin gözü doğrudan sağ üst köşeye bakar. Metin yanlış taraftan başlarsa göz çabuk yorulur ve ziyaretçi sayfayı terk eder.
• Güven hissi: Özenle hizalanmış bir sayfa işinize verdiğiniz dikkati gösterir. Kaymış bir tasarım ise hizmetleriniz ne kadar kaliteli olursa olsun dağınık bir izlenim bırakır.
• Satış başarısı: Bir e-ticaret sitesinde ileri oku ters yöne bakıyorsa veya satın alma butonu beklenmedik bir yerdeyse müşteri duraksar. Tereddüt ise daha az sipariş demektir.
• Arama görünürlüğü: Sayfa dilini ve yönünü net biçimde bildirmek, Google gibi arama motorlarının içeriği anlamasını ve Arapça arama yapan kullanıcılara sunmasını kolaylaştırır.
• Herkes için erişilebilirlik: Görme engellilerin kullandığı ekran okuyucu programlar, içeriği doğru sırayla seslendirmek için metin yönüne ihtiyaç duyar.

Randevu sistemi açan bir sağlık kliniğini hayal edin. Yaşlı bir hasta telefonundan siteye girer. Takvim ters yönden başlıyorsa ve randevu butonu alışılmadık bir yerdeyse siteyi kapatıp kliniği telefonla arar. Her şey doğal yerinde durduğunda ise randevusunu bir dakikada tamamlar.

Hangi parçalar döner, hangileri aynı kalır?

Sayfadaki her öğe yön değiştirmez. Aşağıdaki tablo en yaygın durumları özetler:

Doğru bir RTL desteği nasıl elde edilir?

En önemli kural şudur: Arapça desteğini ilk günden talep edin. Site bittikten sonra RTL eklemeye çalışmak, inşaatı tamamlanmış bir evin merdiven yönünü değiştirmeye benzer. Mümkündür ama çok daha zahmetlidir ve geride küçük hizalama hataları bırakır.

Bir yazılım ekibiyle görüşürken şu soruları sorun:

• Tasarım baştan itibaren hem Arapça hem diğer diller düşünülerek mi kuruluyor?
• Sayfalar gerçek telefonlarda Arapça olarak test ediliyor mu?
• Seçilen Arapça yazı tipi küçük ekranlarda rahat okunuyor mu?
• Hata bildirimleri ve sistem uyarıları doğru yönde çıkıyor mu?
• Yazdırılabilir raporlar ve belge çıktıları da Arapçayı destekliyor mu?

Web siteleri için

Linkysoft bünyesindeki web tasarım ve geliştirme hizmetimizde, her projeyi hazır şablonlara bağlı kalmadan sıfırdan kuruyoruz. İlk günden itibaren çoklu dil desteğiyle birlikte Arapça ve RTL altyapısını eksiksiz entegre ediyoruz. Tasarımı önce mobil odaklı hazırlayıp yayına almadan önce gerçek telefonlarda sınıyoruz; böylece Arapça sayfayı ziyaretçilerinizin göreceği biçimde incelersiniz. Sitenin, içeriklerin ve kaynak kodunun mülkiyeti tamamen sizde kalır.

Web uygulamaları ve yönetim sistemleri için

Web uygulaması; stok, personel veya rezervasyon yönetimi için tarayıcı üzerinden çalışan sistemdir. Bu yazılımlarda tablolar, yönetim panelleri ve raporlar yoğun kullanılır; günlük işlerin rahat yürümesi için kusursuz bir düzen şarttır. Web uygulamaları ve yönetim sistemleri hizmetimiz, şirketinizin işleyişine uygun, RTL uyumlu ve çok dilli sistemleri tüm ekranlar için inşa eder. Kodların ve verilerin tam mülkiyeti size aittir.

Mobil uygulamalar için

Mobil uygulama geliştirme hizmetimiz, açık ve koyu mod desteğine sahip, çok dilli iPhone ve Android uygulamalarını sıfırdan tasarlar. Uygulamanızı App Store ve Google Play üzerinde yayımlamadan önce birçok gerçek cihazda test ediyor, ardından düzenli güncellemelerle yanınızda oluyoruz.

Projenizin hangi gereksinimlere ihtiyaç duyduğundan emin değilseniz, başlamadan önce Linkysoft ekibinden ücretsiz danışmanlık talep edebilirsiniz.

Kaçınılması gereken yaygın hatalar

• Arayüzü çevirmeden sadece metni çevirmek: Kelimeler Arapçadır ancak butonlar ve menüler alışıldık soldan sağa düzeninde takılı kalır.
• Her şeyi ayrım yapmadan ters çevirmek: Rakamları, logoları veya video oynatma butonunu çevirmek anlamsız bir görüntü yaratır.
• Karma metinleri unutmak: İçinde İngilizce terimler veya sayılar geçen cümleler düzenlenmezse harfler ve sayılar birbirine girer.
• Yetersiz yazı tipi seçmek: Bazı fontlar Arapça harfleri kopuk gösterir veya telefonda okunmayacak kadar küçük kalır.
• Arka plandaki alanları gözden kaçırmak: Otomatik e-postalar, bildirimler, PDF çıktıları ve hata pencereleri çoğu ekip tarafından unutulur.
• Yalnızca bilgisayarda test etmek: Ziyaretçilerin çoğu telefondan gelir ve küçük ekranlar masaüstünde fark edilmeyen tüm kusurları açığa çıkarır.